ျမစ္သားေက်ာက္စာ

ေစာလူးမင္း ( ဗျဇာဘရဏေဒဝ ၊ ျဂီဝျဇာဘရဏ (ေအဒီ ၁၀၇၇-၁၀၈၄) ) ၏ ျမစ္သားျမိဳ႕ နယ္တြင္ ျပဳခဲ႔ေသာ ကုသိုလ္မ်ားမွာ
၁ ။ ေရႊေစာလူးေစတီ (သကၠရာဇ္ ၄၁၃ ) ။
၂ ။ ေစာလူးမင္းေစတီ (သကၠရာဇ္ ၄၁၅ (သို႔) ၄၄၁ မသိရေသး ) ဘြဲ႔အမည္ မသိ ။
၃ ။ ေရႊေစတီ ( သကၠရာဇ္ ၄၂၃)
၄ ။ ေရႊေစာလူးေစတီ ( ခုနွစ္မသိ ) တို႔ျဖစ္သည္ ။

ျပကၡဒိန္ သမိုင္း

=========

ျပကၡဒိန္ဆိုသည္မွာ လက္ရိွကာလ အျဖစ္အပ်က္မ်ား ၊ အတိတ္ကာလ၊ 

အနာဂတ္ကာလမွ အျဖစ္အပ်က္မ်ား စသည္တို႔ကို မွတ္သားရလြယ္ကူ

ေစရန္အတြက္ လည္းေကာင္း၊ အစိုးရ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပိုင္းဆိုင္ရာ၊ တရား 

စီရင္ေရး ဆိုင္ရာတို႔တြင္ သံုးစဲြရန္ အတြက္ လည္းေကာင္း၊ လူမႈဘ၀၌ 

လက္ထပ္ ထိမ္းျမားျခင္း ၊ သာေရး နာေရးကိစၥမ်ား ေဆာင္ရြက္ျခင္း ၊ 

ဘာသာေရး အခမ္းအနားမ်ား က်င္းပျခင္း၊ တစ္ဦးႏွင့္ တစ္ဦး အခ်ိန္း 

အခ်က္ ျပဳျခင္း စသည္ တို႔တြင္ ရည္ညႊန္း ေျပာဆိုရန္ အတြက္ လည္း

ေကာင္း အခ်ိန္ ကာလကို ပိုင္းျခား သတ္မွတ္ျခင္း ပင္ျဖစ္သည္ ။ တစ္ 

နည္းအားျဖင့္ ရက္အပိုင္းအျခား ၊ လအပိုင္းအျခား ၊ ႏွစ္အပိုင္းအျခား ၊ 

ရာသီဥတု အပိုင္း အျခားတို႔ကို သတ္မွတ္ျခင္းျဖစ္၏ ။ ဤသုိ႔သတ္မွတ္ 

ရာတြင္ ျပကၡဒိန္ ၌ အတုိ ဆံုးေသာ အခ်ိန္ ကာလ မွာ ရက္ ျဖစ္သည္ ။ 

ရက္မ်ား ကို သီတင္းပတ္ မ်ားအျဖစ္ ၊ သီတင္းပတ္ မ်ားကို လမ်ား အ

ျဖစ္၊ လမ်ား၏ အစု အေ၀းကို ႏွစ္မ်ား အျဖစ္ စီစဥ္ သည္ ။ ထို႔ေၾကာင့္ 

ျပကၡဒိန္တစ္ခုတြင္ အေျခခံ အားျဖင့္ ရက္ ၊ သီတင္းပတ္ ၊ လ ၊ ႏွစ္ တုိ႔ 

ပါ၀င္သည္ ။ ထို႔ေၾကာင့္ပင္ ေရွးယခင္ ေခတ္မ်ားကပင္ ကမာၻအရပ္ရပ္

မွ လူသား တို႔သည္ မိမိနည္း မိမိဟန္ျဖင့္ ျပကၡဒိန္ မ်ားကို တီထြင္ခဲ့ၾက 

ေလသည္။

၁၈၉၃ တြင္ ျပည္ၿမိဳ႕ေတာင္ဘက္ ငါးမိုုင္ကြာခန္႔မွေမွာ္ဇာ အရပ္ ၊ ေမာင္ကန္ (ေမာင္ဂန္) ကုုန္းမွ ေတြ႕ရျပန္ေသာ ျမန္မာနိုင္ငံသို႔ ေထရဝါဒ ဗုဒၶဘာသာ ေရာက္ရွိရာ အေထာက္အထား ။ ( ေနာက္ဆက္တြဲေတြ႕ရွိမႈ ) ။

https://www.facebook.com/photo.php?fbid=592351714147017&set=a.474475725934617.100938.474473762601480&type=1


ေပခ်ပ္ (၁)

[ ေယဓမၼာ ေဟတုုပၺဘဝါ
ေတသံ ေဟတုုံ တထာဂေတာ အာဟ။
ေတသဥၥ ေယာနိေရာေဓာ
ဧဝံဝါဒီ က႖ဒိၶပါဒါ စတၱာေရာ
သမၼပၺဓာနာ … ]

ေပခ်ပ္ (၂ )

[ ေယဓမၼာ ေဟတုုပၺဘဝါ
(ေတ) သံ ေဟတုုံ တထာဂ ေတာ အာဟ၊
ေတသဥၥ ေယာနိ ေရာေဓာ၊
ဧဝံ ဝါဒီ မဟာသမေဏာတိ
က႖တိပိေတာ ဘဂဝါ အရဟ သမၼာ သမၺဳေဒၶါ
ဝိဇၨာ စရဏ သမၺေႏၷာ သုုဂေတာ …]

နန္းေတာ္ျမိဳ႕ရိုးမ်ားေအာက္က အမွန္တရား (သို႔) လူစေတးျခင္း ။

ျမိဳ႕ရိုး ၊ ျမိဳ႕တံခါးေတြမွာ ဖုတ္ျပိတၱာျဖစ္ျပီး ေစာင့္ဖို႕အတြက္ လူ
အရွင္လတ္လတ္ကို ေျမတြင္းတူးျမႈပ္ ၊ အေပၚကတံခါးတိုင္စိုက္
ဆိုတာမ်ိဳးေတြ လုပ္ေလ႔ရွိတယ္ ဆိုတာကို အဂၤလိပ္လက္ထက္
ေက်ာက္စာဌာန၏ ေက်ာက္စာဝန္ ျဖစ္တဲ႔ခ်ားလ္ဒူရိြဳင္ဆယ္ေရး
တဲ႔ မႏၱေလးနန္းေတာ္လမ္းညႊန္ၾကား စာအုပ္မွာ အတိအလင္း
အက်ယ္တဝင့္ထည့္ေရးသြားတာ ေတြ႔ရပါတယ္ ။ ၁၉၂၅မွာေရး
ဒီစာအုပ္ကိုပဲ၁၉၆၃ခုနွစ္တြင္ေရွးေဟာင္းသုေတသနရံုးမွ၊အေမ
ရိကန္အဖြဲ႕တစ္ဖြဲ႕သည္“အာရွေဖာင္ေဒးရွင္း”ဆီမွအေထာက္အ
ပံ႔ယူ၍ မူလေခါင္းစဥ္ “ မႏ ၱေလး နန္းေတာ္ လမ္းညႊန္ၾကား ” မွ
“လမ္းညႊန္”ကိုျဖဳတ္၍ “ မႏ ၱေလးနန္းေတာ္ ”ဆိုတဲ႔ အမည္သစ္
နွင့္ထပ္မံပံုနွိပ္ကာ ျမန္မာျပည္အတြင္း တစ္အုပ္ကိုးက်ပ္နႈန္းျဖင့္
ေရာင္းခ်ခဲ႔ပါသည္ ။ အဂၤလိပ္ဘာသာနွင့္ ပံုနွိပ္ထုတ္ေဝတာ ျဖစ္
လို႔ထိုစဥ္ကျမန္မာနိုင္ငံသို႔ လာေရာက္ၾကတဲ႔ နိုင္ငံျခားသား တိုင္း
ဝယ္ယူဖတ္ရႈ လွ်က္ရွိခဲ႔ပါတယ္ ။ ဆရာၾကီးေဒါက္တာသန္းထြန္း
မွနယ္လွဲ႔ရာဇဝင္ဆိုေသာ စာအုပ္တစ္အုပ္ထဲတြင္ ဘာသာျပန္၍
ဤ အေၾကာင္းအရာ ကို ေရးသားသြားခဲ႔ရာ အလ်ဥ္းသင့္၍ ျပန္
လည္ျပဳျပင္ တင္ျပလိုက္ရပါတယ္ ။

ကမာၻေက်ာ္ေပမယ့္ ျမန္မာမေက်ာ္တဲ့သူ ။

Zin Yaw Page မွကူးယူေဖာ္ျပပါသည္ ။

မႏၲေလးတကၠသုိလ္ ဘူမိေဗဒဌာနမွာ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ခဲ့တဲ့ ဆရာ ဦးဘ ေမာ္ဟာ ပုံေတာင္ဂ်ီးဟား ေခၚတဲ့ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ေပါင္း သန္း ၄၀ ကလူသား ရဲ႕ေက်ာက္ျဖစ္႐ုပ္ႂကြင္းေမး႐ုိးကုိ စတင္ရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့ တယ္။ လူသားမ်ား ေရၾကည္ရာျမက္ႏုရာ ေျပာင္းေရႊ႕ေနထုိင္ျခင္း ဆုိင္ရာ သီအုိရီအေဟာင္း ေတြကုိ လည္း ေျပာင္းျပန္လွန္ပစ္ခဲ့တယ္။

ရာဇဝင္ထဲကမိန္းမသား(သို႔) ျမန္မာတို႔၏ေနာက္ဆံုးမိဖုရားတစ္ပါးဟာ မိန္းမၾကမ္းၾကီးတဲ႔လား ။

အဂၤလိပ္နယ္ခ်ဲ႕ သမိုင္းေရးသူေတြရဲ႕ သမိုင္းေတြကို ဖတ္မိျပီး ယံု ၾကည္မိေန ၾကသူေတြအမ်ားၾကီးရွိေနတာ သိလာရပါတယ္ ။ အဲဒီလို မ်ိဳးျမန္မာ့သမိုင္းကို ေရးတဲ႔သူအခ်ိဳ႕က ဘယ္လိုမ်ား ဝါးကူထိုးလိုက္ ၾကလဲဆိုရင္ သီေပါမင္းတရားနဲ႔ စုဖုရားလတ္တို႔ အသံုးမက်လို႔ အ ထူးသျဖင့္ စုဖုရားလတ္ “စြာ” လို႔ ျမန္မာ့လြပ္လပ္ေရး ဆံုးရံႈးခဲ႔ရတယ္ လို႔ ယူဆထားသူေတြ အမ်ားအျပားရွိေနပါတယ္ ။ အဲဒီလိုထင္ျမင္ယူဆမႈေတြေၾကာင့္လည္း ျမန္မာနိုင္ငံကို က်ဴးေက်ာ္ သိမ္းပိုက္လိုက္တဲ႔ နယ္ခ်ဲ႕ေတြဟာ အလိုလိုေနရင္း “ ကယ္တင္ရွင္ ၾကီး ကရုဏာရွင္ၾကီး အျဖစ္သို႔ ေရာက္သြားခဲ႔သည္ မဟုတ္ပါလား ။ စာေရးသူအေနနွင့္ေတာ့ မည္သည္မည္ဝါ ကိုအမွန္၊ အမွားခြဲျခားျပ ရန္ ဆႏၵမရွိပါ ။ သို႕ေသာ္ ျမန္မာ့သမိုင္းကို ျမန္မာ့အျမင္စင္စစ္ျဖင့္ ခ်ဥ္းကပ္ခဲ႔ၾကေသာ ျမန္မာ့ အမ်ိဳးသား စာေပပညာရွင္ေတြ ၏စာအု ပ္စာတမ္းေျမာက္ျမားစြာထဲမွ ရွာေဖြေတြ႕ရွိလာသည္႔ “ ျမန္မာ့မ်ိဳး ခ်စ္စိတ္ ” ကိုေတာ့ျဖင့္ ရွာေဖြတင္ဆက္ေပးလိုက္ပါသည္ ။

သမိုင္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ အေရးပါေသာ ရွင္ဒီသာပါေမာက္ ေက်ာက္စာ ေအဒီ ၁၂၈၅။ ေဒါက္တာသန္းထြန္း

ေရွးျမန္မာ ဆိုဒ္မွ ဆရာၾကီး ေဒါက္တာသန္းထြန္း၏ အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ ေရးထားေသာ ဤ
စာတမ္းကို  တတ္အားသေရြ႕ အဓိပၸါယ္ ျပန္ထားပါသည္ ။

The Historical Important of the Disapramuk Inscreption, A.D. 1285
By Dr Than Htun,

သမိုင္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ အေရးပါေသာ ရွင္ဒီသာပါေမာက္ ေက်ာက္စာ ေအဒီ ၁၂၈၅။
ေဒါက္တာသန္းထြန္း

The Disapramuk stone inscription now stands as one of the collection of stone inscriptions at the Pagan Museum but originally if belongs to the Mingala Zedi of Pagan and a photogravure of its rubbing has been published as Plate 271 in portfolio two of Inscriptions of Burma ( Tin & Luce, London, 1936 ). The historical information that we get from this inscription is new to our knowledge of the Mongol invasion of Burma at the end of the 13th century. It enables us to correct the story given in the Chinese sources on that particular aspect. Therefore we would like to give the story as found in the chronicles on Burma-China relations on the eve of the Mongol invasion that terminated the reign of King Narathihapati (1254-1287) who is now called as Tayoke Pyay Min- the king who fled from the Chinese.

ယခုလက္ရွိ ပုဂံျပတိုက္ အတြင္းတြင္ Plate - 271 အျဖစ္မင္ကူး၍ စာအိတ္- အတြင္း အျခားေက်ာက္

စာနွစ္ခုနွင့္ အတူ  ထိန္းသိမ္းထားေသာ သွ်င္ဒိသာ ပါေမာကၡ ေက်ာက္စာ  (မူလ- မဂၤလာေစတီ၊ပုဂံ)

ေတြ႕ရသည္ ။ (တင္၊လု႕စ္၊ လန္ဒန္၊၁၉၃၆) ။ -ဤေက်ာက္စာမွ ၁၃  ရာစုအတြင္း ျမန္မာနိုင္ငံ ကိုမြန္

ဂိုတို႕  က်ဴးေက်ာ္ခဲ႔ေသာ အျဖစ္ကို သိရပါသည္ ။ တရုတ္မွတ္တမ္း - မ်ားနွင့္ တိုက္ဆိုင္ -စစ္ေဆး၍

သမိုင္းတြင္ ျဖစ္ပ်က္ခဲ႕ေသာ အျဖစ္မွန္ကို ကၽြနု္ပ္တို႕ ျပင္ဆင္ -ေပးနိုင္ပါသည္ ။ ထို႕ေၾကာင့္ - ပထမ

ဦးစြာ ျမန္မာ့ -ရာဇဝင္ က်မ္းမ်ားထဲတြင္ ေတြ႕ရေသာ နရသီဟပေတ့မင္း -( တရုတ္ေျပးမင္း ) ေအဒီ

၁၂၅၄-၁၂၈၇ လက္ထက္ မြန္ဂိုက်ဴးေက်ာ္စစ္ ၏ အျဖစ္အပ်က္ မ်ားက္ို မွတ္တမ္းတင္ထားမႈကိုဦးစြာေဖာ္ျပေပးပါမည္ ။