ဆရာ ျငိမ္းေက်ာ္ ၊ သုဓနု ၊ ေဒြးမယ္ေနာ္ တို႕၏ ေငြေတာင္နွင့္ အနီးကပ္ ႐ႈျမင္ျခင္း။

ဆရာျငိမ္းေက်ာ္၏ ေငြေတာင္ ဆိုေသာ သုေတသန စာတမ္း တစ္ခု ။ အမ်ိဳးသား စာေပဆု ခ်ီးျမွင့္ျခင္း ခံရေသာ စာအုပ္ေလး တစ္အုပ္။ဗိုလ္မႉးဘ႐ွင္ ၏ ေ႐ွးေဟာင္းသုေတသန ဆိုင္ရာ သံုး သပ္ခ်က္။ ပါေမာကၡ ဦးေမာင္ေမာင္ ၾကီး ၏ပ်ိဳ႕၊ ရကန္၊ ျပဇာတ္ နွင့္ စာေပအေထာက္အထား သံုးသပ္ ခ်က္မ်ား နွင့္ ေဝေဝ ဆာ ဆာ႐ွိလွေၾကာင္း မိတ္ေဆြ တစ္ဦး၏ အားတတ္ဖြယ္ အညႊန္း ေၾကာင့္ စာေရးသူ အင္မတန္ စိတ္ဝင္တစား ဖတ္ခ်င္ ၍ ရ႐ွိ နိုင္ ရန္ ၾကိဳး စားခဲ႕ရပါသည္။ ညႊန္းေသာမိတ္ေဆြ ကပင္ ကူညီ ႐ွာေဖြ ေပး၍ လက္ဝယ္ ပိုင္ဆိုင္ ရေသာအခါ ထံုးစံအတိုင္း အမွာစာကို ေက်ညက္သည္ ထိ ဖတ္ မိေတာ့သည္ ။ကရင္အမ်ိဳးသား တို႕၏ ယံုၾကည္မႈ တြင္ သုဓနုမင္းသား နွင့္ ေဒြးမယ္ေနာ္ တို႔မွ ေပါက္ဖြား ဆင္းသက္လာ သည္ဟုယံုၾကည္လ်က္ ၊ ကယား တိုင္း ရင္းသား တို႕မွာ ၎ တို႔ ေဒသအတြင္း တည္႐ွိေသာ ေငြ ေတာင္နယ္ ကို ေဒြးမယ္ေနာ္ ဇာတ္ေတာ္လာ ေငြေတာင္ျဖစ္သည္ ဟုယံု ၾကည္ မႈ မ်ား ႐ွိေနပါ သည္ ။ ထိုသို႔ ေသာ အျခင္းအရာ မ်ားေၾကာင့္ စိတ္ ပါဝင္စား ရသည့္အထဲ ဆရာ ျငိမ္း ေက်ာ္၏ ကနဦး အမွာစာ ႐ွည္ၾကီး ထဲမွ တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသားတစ္ဦး ၏မျပည့္စံု မႈ မ်ား ၾကားမွ ဇြဲနပဲ ၾကီးစြာ သုေတသန နတ္၏ဖမ္း စားျခင္း ေနာက္ သို႕ တေကာက္ ေကာက္ လိုက္ပါ ေနပံု ကိုဖတ္မိသျဖင့္ ဤအသြင္ သ႑ာန္ အားစိတ္ကူးနွင့္ ျမင္ေယာင္ ပံုေဖာ္မိပါ သည္။

ကယန္း လူမ်ိဳး အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ မ်ား ေၾကးစြပ္ ဓေလ့။

ကယန္းလူမ်ိဳး မ်ားသည္ အျခားမဟုတ္လည္ပင္းတြင္ ေခြစြပ္ထားေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ေၾကာင့္ ကမာၻကပင္ စိတ္ဝင္စားၾက သည္ကို လူတိုင္းသိရွိျပီး ျဖစ္ေလသည္။ ကယန္း ဟူေသာစကား သည္ (ကမ္းယန္ ့)မွဆင္းသက္ ေျပာင္းလဲလာေသာ စကား ျဖစ္သည္။ (ကမ္း) ဟူေသာ အဓိပၸါယ္မွာ နယ္ေျမေဒသ၊ နယ္ပယ္၊ ဧရိယာ သတ္မွတ္ထားေသာ ေျမသား အက်ယ္အဝန္း ျဖစ္၍ ၊(ယန္ ့) ဆိုသည္မွာ စြဲစြဲ ျမဲျမဲရွိျခင္း၊ အတည္တက် ရွိျခင္းဟု အဓိပၸါယ္ ေဆာင္သည္။ သို ့ျဖစ္ပါ၍ ကယန္း၏ အဓိပၸါယ္ မွာ နယ္ေျမေဒသ တစ္ခုအတြင္းအတည္တက် ေနေသာ သူမ်ားကို ေခၚဆိုျခင္းျဖစ္သည္။ ၎တို ့အား (ပေဒါင္) ဟု ေခၚလွ်င္ နွစ္သက္ေလ ့မရွိေပ။ ပေဒါင္ ဟုေခၚဆိုျခင္း မွာ ကယန္းဘာသာစကား မဟုတ္ပဲ ၊ ရွမ္းဘာသာစကား (ယန္းပေဒါင္း) ဟု အဓိပၸါယ္ရွိရာရွမ္းဘာသာ စကားျဖင္း ယန္း= ကရင္မ်ိဳးႏြယ္ ၊ ပေဒါင္း= ေၾကးပတ္ ျဖစ္ရာ ယန္းပေဒါင္းကို ေၾကးေခြစြပ္ထား ေသာ ကရင္လူမ်ိဳး ၊ရွမ္းဘာသာစကားျဖစ္ေသာ ယန္းပေဒါင္း မွတြင္လာျခင္း ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ကယန္း ပေဒါင္ တို ့သည္ အျခားတိုင္းရင္းသာ မ်ားနည္းတူ မြန္ဂိုကုန္းျမင့္ ေဒသမွ ေရၾကည္ရာ ျမက္နုရာ အရပ္သို ့ တေရြ ့ေရြ ့ ဆင္းလာၾကရာ မွ ယန္းစီျမစ္ ႏွင့္ ဟန္ဟို ျမစ္ဖ်ားတြင္ ေနထိုင္ခဲ ့ဖူး သျဖင့္ ယင္းေဒသ မ်ားမွ ဆင္းသက္လာသည္ကို အစြဲျပဳ၍ ကယန္းဟု ေခၚျခင္းျဖစ္သည္ ဟုယူဆခဲ ့ၾကသည္။

ေရႊနန္းဆီသို ့(၂) သုဝဏၰ ဘူမိ

(င) ။ ေနာက္ဆက္တြဲ သမိုင္း သက္ေသတည္ပါေစ မွ သေဘာေတြ ့မိေသာ ေျဖရွင္းခ်က္အခ်ိဳ ့ ။သုဝဏၰ ဘူမိ အဓိပၸါယ္။

သုဝဏၰ ဘူမိဟူေသာ ပါ႒ိ ေဝါဟာရ၏ အနက္သည္ သုဝဏၰ သည္ ေရႊ ဟူ၍လည္းေကာင္း၊ ဘူမိသည္ ေျမ ဟူ၍ လည္းေကာင္း ပါ႒ိ-ျမန္မာ အဘိဓာန္ တြင္ ေတြ ့နိုင္ေပသည္။ ထို ့ေႀကာင့္ သုဝဏၰဘူမိ ဟူေသာ နာမသည္ `“ေရႊေျမ [ ျဖစ္သည္။ တနည္းအားျဖင့္ ေရႊ ေပါမ်ား ႀကြယ္ဝစြာ ထြက္ရွိရာ ေဒသ အျဖစ္ ေရွး အိႏိၵယ သားတို ့က တင္စားေခၚေဝၚ ႀကျခင္းျဖစ္ေပသည္။ သုဝဏၰ ဘုမိဟူ၍ လြဲမွားစြာ ျဖင့္ မွတ္သားထား တတ္မႈမ်ားေႀကာင့္ ဘုမိ ဟူသည္ ဘံု ဟုအဓိပၸါယ္ ထြက္လ်က္ ေရႊဘံု ဟု ျမန္မာလို အဓိပၸါယ္ရသျဖင့္ ေဝါဟာရ ျခင္းေကာ ၊ အနက္ အဓိပၸါယ္ ပါ မ်ား စြာကြာျခားလ်က္ရွိသျဖင့္ သုဝဏၰ ဘူမိ နွင့္ သုဝဏၰ ဘုမိ မေရာေထြးသင့္ေပ။

က်မ္းဂန္လာ သုဝဏၰ ဘူမိကို အဓိပၸါယ္ ေကာက္ယူရာဝယ္။

ေဒါက္တာ သန္းထြန္း၏ သမိုင္းမွတ္တမ္း ထဲမွ သိလာရေသာ ျမန္မာတို႔ အတြက္ ပုဂံ ယဥ္ေက်းမႈေ႐ွးေဟာင္းနယ္ေျမ။

ျမန္မာနိုင္ငံသားတိုင္း ပုဂံ အေၾကာင္းေကာင္းေကာင္း သိထား သင့္ေပသည္။ မွန္နန္းရာဇဝင္ထဲက ပုဂံေတာ့မဟုတ္။ ဘုရားသမိုင္း အေထြေထြမွ ပုဂံ လည္း မဟုတ္။ သုိ႔ဆိုလွ်င္ အဘယ္နည္း ။ ျမန္မာတို႔၏ အထင္ကရက်က္သေရေဆာင္ နယ္ေျမ ျဖစ္ခဲ႔ေသာ ပုဂံ ေဒသကို အစစ္ေဆးခံ၊ မွတ္ေက်ာက္တင္ခံ၊ အေထာက္အ ထားနွင့္ တကြျဖစ္ေသာ ပုဂံ အား ေ႐ွးေဟာင္းသုေတသန ကေလာင္ျဖင့္ မွတ္တမ္းတင္ ထားလ်က္႐ွိေသာ ေနာက္ထပ္ ႐ႈေထာင့္ တစ္မ်ိဳးနွင့္ ပုဂံ အား တင္ျပလိုက္ရေပသည္။

လက္နက္ႏိုင္ငံေတာ္မ႐ွိတဲ့ ဧကရာဇ္ (ခရစ္ႏွစ္ ၁၅၅၇)

                                     

    

ေရးသူ-ေဒါက္တာသန္းထြန္း

 ႐ွင္းလင္းေျပာျပစရာ အမ်ားႀကီးေနာ္။ အခ်ိန္ကာလတိုတိုမွာ ေနာင္အၾကာႀကီး အက်ိဳး အျပစ္ခံရမယ့္ အေၾကာင္းအရာေတြကေတာ့ အစုလိုက္အျပံဳလိုက္ တိုးေနတယ္။ ျမန္မာအမ်ား က ဗုဒၶသာသနာဟာ အႏွစ္ငါးေထာင္တည္မယ္လို႔ ယံုတယ္။ ဒါေပမယ့္ စဥ္းစားၾကည့္စမ္းပါ။ သာသနာ အဓြန္႔႐ွည္ေအာင္လုပ္ဖို႔ လူအား ေငြအား အမ်ားႀကီးလိုတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဘာပဲေျပာေျပာ တခုခုကို တကယ္ယံုၾကည္ၿပီး လုပ္ခ်င္ၾကၿပီဆိုရင္ ဟိုလိုတမ်ိဳးလုပ္၊ ဒီလိုတမ်ိဳး လုပ္နဲ႔ ပန္းတိုင္ကို ဆိုက္သြားတာပါပဲ။ အဲဒီအားကို ငါက အသံုးခ်ရမွာလို႔ ငါယူဆၿပီးသား၊ လူစြမ္းေကာင္းဆိုရင္ အေျပာမပိုင္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ သူက အစြမ္းထက္တဲ့ ဧရာမပုဂိၢဳလ္ႀကီး ျဖစ္လာတတ္ပါတယ္။ ငါ့ကိုယ္ငါ သီရိပရ၀မမဟာရာဇာဓိရာဇ (ဘုန္းက်က္သေရႀကီးတဲ့ တရားေစာင့္တဲ့ မင္းတကာ့မင္း) လို႔ ဆိုတယ္။

ဆရာဝန္ တင္ေမာင္ၾကည္ ( မႏၲေလး )။ ျမန္မာျပည္ ေရာက္ယိုးဒယား အႏြယ္လာမ်ား။

ဆရာဝန္ တင္ေမာင္ၾကည္ ( မႏၲေလး )။

ျမန္မာျပည္ ေရာက္ယိုးဒယား အႏြယ္လာမ်ား။

first edition ;march , 2013

႐ုပ္ပံုနွင့္ ယွဥ္တြဲေဖာ္ျပထား ေသာသမိုင္း။

ပံု (၃) ။ စီးခ်င္းထိုးပံု ။

On fighting elephant , the leader always sat on nape. He made rapid command to the elephant not with his mouth but with his kneels , heels , toes , soles , and with kick and jerk to which the elephant was trained to respond. The assistants sat on sedan chair and handed over necessary weapons installed on his side . He also cursed mantras and magic; and fanned them towards the enemy using peacock tail. ( Myanmar soldiers never used it) . The rear guard's main duty was cover the rear. He never fell down as his knee and feet were tugged under leather straps.

အယုဒၶယ စီးခ်င္းတိုက္ပြဲတြင္ ေခါင္းေဆာင္သည္ ဆင္လည္ကုပ္ ( ရာဇထိုင္ ) တြင္ ထိုင္သည္ ။ တစ္ဘက္ရန္သူကို လွမ္းေအာ္ ေျပာရေသးသည္။ လက္ကလည္း ရန္သူကို တိုက္ရေသးသည္။ ဆင္ကို နႈတ္မွ အမိန္႔ ေပးခ်ိန္မရပါ။ ဒူး- ေျခဦး-ဖေနာင့္- တို႕နွင့္ ကန္-ေပါက္ လိုရာခိုင္းသည္ကို ေလ့က်င့္ထားေသာ ဆင္က ေကာင္းစြာ လိုက္နာသည္။ အကူလက္ေထာက္ ( ကုန္းလည္စီး ဟုေခၚသည္ ) မွာ ဆင္ကေပၚတြင္ ထိုင္ရျပီး လွံအစ ႐ွိေသာ လို ရာ လက္နက္မ်ား ကိုကမ္းသည္။ ထို႕ျပင္ ရန္သူ႐ံႈးရန္ မႏ ၱန္႐ြတ္ ၍ ေဒါင္းျမီးနွင့္ ယပ္ရသည္( ျမန္မာတြင္ ထိုသို႕လုပ္ေလ့မ႐ွိ ) ။ ေနာက္ထိုင္မွာ ေျခနွင့္ ဒူးမ်ားကို ဆင္ကၾကိဳး နွင့္ပတ္သိုင္း ထား၍ ဘယ္ေသာအခါမွ လိမ့္မက်ေပ။

၁၉၊၅၊၂၀၁၃ ။

painting from Internet ။

ေဒါက္တာသန္းထြန္း၏အတၳဳပတၱိ

                                                   ေဒါက္တာသန္းထြန္း။

(B.A.Hons:), MA, Ph.D, D.Lit,(London)
အျငိမ္းစားပါေမာကၡ၊သမိုင္းဌာန၊ မႏ ၱေလး တကၠသိုလ္။
အဖြဲ ့ဝင္၊ျမန္မာနိုင္ငံ သမိုင္းေကာ္မရွင္။
ဂုဏ္ထူးေဆာင္ ပါေမာကၡ၊ျမန္မာနိုင္ငံ ေရွးေဟာင္းသုေတသန ပညာဌာန။
ဂုဏ္ထူးေဆာင္ ပါေမာကၡ၊သမိုင္းဌာန၊ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္။

ေမြးသကၠရာဇ္ ။

၆၊ ၄၊ ၁၉၂၃ ။

ေမြးဖြားရာေဒသ ။

ပုသိမ္ခရိုင္၊ ငါးသိုင္းေခ်ာင္း ျမိဳ ့နယ္၊ ငဝန္ျမစ္ အေနာက္ဖက္ကမ္းက ေဒါင့္ႀကီးရြာ ။

မိဘမ်ား ။

ဦးဘိုးေတြ + ေဒၚသင္ ။

ေမြးခ်င္း ။

ေလးေယာက္ - ဒုတိယသား